Bilinmesi Gerekenler

Bu bölüm; İstanbul Müftüsü Prof.Dr. Mustafa Çağrıcı, Prof. Dr. Faruk Beşer, Prof. Dr. Hayrettin Karaman tarafından hazırlanmıştır.

  • Dinimizde yardımlaşmanın yeri ve önemi hakkında bilgi verir misiniz?
  • Fidye ne demektir?
  • Kimler fidye vermek zorundadır?
  • Ramazan'da tutulamayan oruçlar için fidye nasıl hesaplanır?
  • Zekat nedir? Toplumsal hayatımızdaki yeri nedir?

  • Zekat kimlere verilir, bu konudaki ölçü nedir?
  • Yardım kuruluşları aracılığıyla zekât ve fitre verilebilir mi? Bu konudaki hüküm nedir?
  • Fitre nedir?
  • Fitre neye göre hesaplanır? Herkes aynı miktarda mı vermek zorundadır?
  • Fitre ne zaman verilmelidir?
  • Yardım kuruluşları aracılığıyla zekat ve fitre verilebilir mi?
  • Ramazan kurbanı var mıdır? Bilgi verebilir misiniz?
  • Oruç nedir?
  • Fitre ve zekâtlarımızı verebileceğimiz kurumların ne gibi özellikler taşıması gerekiyor?
  • Adak ne demektir?
  • Adak bağışlanabilir mi?
  • Hayır kurumlarına vekalet vererek adak, akika, şükür kurbanı kesilebilir mi?
  • Borç para ile kurban kesilir mi?
  • Bayramda adak kesilir mi?


    Dinimizde yardımlaşmanın yeri ve önemi hakkında bilgi verir misiniz? Prof. Dr. Hayrettin Karaman
    En tartışılmaz insan hakkı yaşama hakkıdır; yaşama hakkından maksat yarı aç yarı tok sürünmek değildir, tabiî ihtiyaçlarını gidererek yaşamaktır. Milyarlarca insanın yarı aç ve ihtiyaç içinde yaşamaya mahkûm olmaları, namus ve özgürlüklerinden feragat etmek mecburiyetinde kalmaları bir insanlık suçudur.

    Fidye ne demektir? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Orucun şifasız bir hastalık veya yaşlılık gibi bir nedenle kaza olarak dahi tutulamayacağı durumlarda verilen sadakadır.


    Kimler fidye vermek zorundadır? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Şifası olmayan bir hastalık veya yaşlılık gibi bir nedenle oruç tutamayan kişiler fidye vermelidir.


    Ramazan'da tutulamayan oruçlar için fidye nasıl hesaplanır? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Orucun şifasız bir hastalık veya yaşlılık gibi bir nedenle kaza olarak dahi tutulamayacağı düşünülüyorsa fidye vermek gerekir. Fidyenin ölçüsü fitre ölçüsüyle aynıdır. Fidye, zekât verilebilecek kişilere verilir. Aynı zamanda hayır kurumları da fidye alabilirler.


    Zekat nedir? Toplumsal hayatımızdaki yeri nedir? Diyanet İşleri Başkanlığı
    Zekat, dinen zengin sayılan erginlik cağına gelmiş akıl sahibi Müslümanların, mallarının belli bir miktarını ki genellikle % 2,5 diğer bir ifade ile kırkta birini seneden seneye fakir müslümanlara vermesidir. Zekat, Allah'ın rızasını kazandıran, kişinin anlayışında, malın, araç olmaktan çıkarak amaç haline gelmesini önleyen, insanda başkalarını düşünme, merhamet ve iyilik gibi güzel duyguları geliştiren ve toplumsal barışı sağlayan bir ibadettir.


    Zekat kimlere verilir, bu konudaki ölçü nedir? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Genel olarak, zekât verebilecek kadar imkâna sahip olmayan herkese zekât verilebilir. Bunlar içerisinde fakirler, köleler, borçlular ve yolcular sayılabilmektedir. Ayrıca, ailesinin yaşıyor olup olmadığına bakmaksızın bütün öğrencilere yani ilim tahsil eden bütün insanlara zekât verilebilir. Bizim toplumumuzda çok güzel bir gelenek var. Birçok varlıklı insan, ya doğrudan doğruya ya da kurumlar aracılığıyla özellikle yoksul öğrencilere burs vermektedirler. Zekâtlar burs olarak verilebilir.

    Zekât, hem ayni hem de nakdi olarak verilebilir. Örneğin, zekât vermek için bir yardım kuruluşunu tercih etmişseniz, zekâtınızı para olarak verebileceğiniz gibi, o kişinin veya o kurumun, -fakirlere zekât dağıtıyorsa- elbise, yiyecek, giyecek gibi ihtiyaçlarını karşılamakla da verebilirsiniz.


    Yardım kuruluşları aracılığıyla zekât ve fitre verilebilir mi? Bu konudaki hüküm nedir?
    Zekât, doğrudan ihtiyaç sahibine verilebileceği gibi, zekâtın amacı doğrultusunda yoksullukla mücadele için kurulmuş cemiyet, dernek, vakıf vb. kurum ve kuruluşlara da verilebilir. Bu kuruluşlar zekâtı, fitreyi ve diğer yardımları hem kurumların gerekli giderleri hem de yoksullar için harcayabilirler.


    Fitre nedir?
    Ramazan ayının sonunda gücü yeten Müslümanın ödemekle yükümlü olduğu sadakadır.


    Fitre neye göre hesaplanır? Herkes aynı miktarda mı vermek zorundadır? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Diyanet İşleri Başkanlığı her sene o yılın fitresiyle ilgili bir çizelge yayınlıyor. Bu çizelge insanların ekonomik durumlarına göre kademelendirilmiş oluyor. 2006 yılı için fitre miktarı 4,5 YTL olarak açıklanmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamaları asgari ölçüler olduğu için, kişi fitresini daha yüksek bir oranda verebilir. Bu hesabı da yıllık ortalama masrafını göz önünde bulundurarak hesaplar. Fitre de zekât verilen kişilere, her sene Ramazan ayında, bayram namazı kılınmadan önce verilir.


    Fitre ne zaman verilmelidir?
    Fitre, bayram namazı öncesinde verilmiş, ihtiyaç sahibine ulaştırılmış olmalıdır.


    Yardım kuruluşları aracılığıyla zekat ve fitre verilebilir mi? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Tabii. Zekâtın verilebileceği her yere fitre de verilebilir. Zekâtın doğrudan doğruya fakire verilmesi güzel bir davranıştır ama çağımızda insanların telakkileri de giderek değişmektedir. Kur'an-ı Kerim'de "Yardım etmek üzere iffetinden dolayı yoksulluğunu belli etmeyen insanları arayın ve yardımlarınızı onlara verin" diyor.

    Zaten hiçbir insan başkasının elinden yardım almaktan hoşlanmaz. Onun için böyle insanlara doğrudan doğruya zekât verilmesi onları incitebilir. Fakat kurumlar aracılığıyla yardımlarımızı yaparsak, yoksul kimseler için daha iyi olacaktır. Modern dünyada yardımlaşma bu şekilde gerçekleşmektedir. Bireysel yardımlardan ziyade, yardım organizasyonlarını kurumsallaştırmak önemlidir.

    Kurumlar aracılığıyla bu yardımları yaparsak hem bireylerin onurunu korumuş oluruz, hem de yardımları organize hale getirilmesiyle daha verimli, daha bereketli bir şekilde gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaştırmış oluruz.


    Ramazan kurbanı var mıdır? Bilgi verebilir misiniz? Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Hayır, Ramazan kurbanı diye bir şey yoktur. Fıkıh kitaplarında Ramazan kurbanı diye bir kavram hiç olmamıştır. Ama son zamanlarda insanlar, Ramazan ayında kurban kesip çevresine ikram ediyor ve fakirlere dağıtıyorlar. Elbette ki bunun bir sakıncası yoktur. Çünkü ibadet maksadıyla yapılan, İslam dininde de yeri olan her türlü hayır faaliyetleri geçerli ve makbuldür.


    Oruç nedir? Prof. Dr. Hayrettin Karaman
    Oruç bir irade terbiyesidir. İnsan, aklı ve iradesiyle insandır. Ondaki güdüler, heyecanlar, duygular, arzular aklı perdeler veya aklın hükmünün işlemesini engeller. Aklın, dinin, ahlakın doğrularını, güzelliklerini hayata geçirebilmek için güçlü bir iradeye ihtiyaç vardır. Güçlü irade eğitimle elde edilir, oruç da çok uygun bir "irade terbiyesi aracı"dır. Oruç; toplum içindeki yoksulların, aç ve açıkta olanların haliyle hallenmeyi, onları anlamayı, acımayı ve yardım elini uzatmayı sağlar.


    Fitre ve zekâtlarımızı verebileceğimiz kurumların ne gibi özellikler taşıması gerekiyor?
    Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı
    Zekât, fitre, fidye ve kurbanlar, Kur'an-ı Kerim'deki ifadesiyle fakirlerin hakkıdır. Dolayısıyla zekât ve fitreler bu kişilere harcanmalıdır. Gıda, giyim, barınma gibi ihtiyaçlar karşılanabilir. Bu ihtiyaçları karşılayan her türlü sivil toplum kuruluşu zekât, fitre, fidye ve kurban bağışı yapılmaya layıktır. Ama tabi burada güven çok önemlidir. Bu nedenle, fitre ve zekât bağışı yapılacak kurumların resmi takibi yapılan bir hüviyete sahip olması gerekir.


    Adak ne demektir? Prof. Dr. Faruk Beşer
    Kişinin dinen yükümlü olmadığı halde, farz veya vacip türünden bir ibadet yapacağına dair Allah'a söz vermesidir.


    Adak bağışlanabilir mi? Prof. Dr.Faruk Beşer
    Adak kurban elbette bağışlanabilir. Kişi adak kurbanını keser ve etini olduğu gibi bir Şahsa, Şahıslara, ya da kurumlara bağışlayabilir. Kendisi adına adak, akika, şükür kurbanı kesilmek üzere kurbanının parasını da bağışlayabilir, yani birisini vekil kılabilir.


    Hayır kurumlarına vekalet vererek adak, akika, şükür kurbanı kesilebilir mi?
    Doç. Dr. Faruk Beşer
    Elbette güvendiği ve bu görevi hakkıyla yerine getirdiğinden emin olduğu kurumlara kurbanını verebilir, onları vekil ederek kesilmesini onlardan isteyebilir.


    Borç para ile kurban kesilir mi? Prof. Dr. Faruk Beşer
    Borç para ile başka şeyler almak caiz olduğuna göre kurban almak da caizdir. Hatta hac gibi, kurban gibi şeyleri borç para ile almak bazen daha da güzel ve garantili olabilir. Çünkü borç alınan bir para asla haram değildir. Böylece kurbanını haram olmayan bir para ile kesmiş olur.


    Bayramda adak kesilir mi? Prof. Dr. Faruk Beşer
    Bayramda adak kesilir. Hatta bazılarına göre "kurban" denen Şey, kurban bayramında kesilen hayvan olduğu için, "Ben bir kurban keseceğim" diye adak adayan insan, sanki kurban bayramında bir kurban keseceğim demiş olacağından, adaklar da ancak kurban bayramında kesilir. Fakat bizim dilimizde "kurban" dendiği zaman bu anlaŞılmadığı için, adaklar, özellikle kurban bayramında denmiŞ olmadıkça, her zaman kesilebilir.



    HACKER SAFE certified sites prevent over 99.9% of hacker crime.
  • © 1998-2006 Tüm hakları Deniz Feneri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'ne aittir.
  • Deniz Feneri® Deniz Feneri Derneği'nin tescilli markasıdır.
  • Bu sitede bulunan yazı, resim, grafik ve logolar yazılı izin olmadan kullanılamaz.
  • Deniz Feneri Derneği, Türkiye'nin ilk ve tek ISO 9001 kalite belgesine sahip yardım kuruluşudur.
  • Deniz Feneri Derneği, T.C. İstanbul Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü' ne 34-090/003 kütük numarasıyla kayıtlı bir kurumdur.
  • Deniz Feneri Derneği, Bakanlar Kurulu karari ile, kamu yararına çalışan ve izin almadan yardım toplayabilen dernekler statüsündedir.